โยคะ กำเนิดในประเทศอินเดียเมื่อประมาณ 4 - 5 พันปีมาแล้ว เดิมจะเป็นการฝึกเฉพาะ
ในหมู่โยคี และชนชั้นวรรณะพราหมณ์ เพื่อเอาชนะความเจ็บป่วย ต่อมาโยคะ ได้ถูกพัฒนา
ผ่านลัทธิฮินดู มายุคพุทธศาสนา ถึงยุคลัทธิเซนในประเทศจีน ดังนั้นโยคะจึงไม่ได้ เป็น
ศาสตร์ของศาสนาใดศาสนาหนึ่ง แต่เป็นสากลศาสตร์ที่ศาสนาต่างๆ สามารถนำมา เป็น
ส่วนหนึ่งในการปฏิบัติเพื่อบรรลุ เป้าหมายสูงสุดแห่งศาสนานั้นๆ โยคะจึงเป็นที่แพร่หลาย
ไปทั่วโลก

ความหมายของโยคะ [ Meaning Of YOGA ]

โยคะ หมายถึง การสร้างความสมดุลและการรวมของร่างกาย- จิตใจ และจิตวิญญาณ ให้เป็นหนึ่งเดียว คือ โยคะสูตร รวบรวมโดยท่านมหาโยคีปตัญชลี (Patanjali) พระบิดา
แห่งโยคะ เมื่อประมาณ 300 ปี หลังพระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน พระสูตรนี้เป็นที่มา
แห่งปรัชญาของโยคะในปัจจุบัน

ตำรา Yoga-Sutra of Patanjali (c. 200 A.D.). ซึ่งได้กล่าวไว้ว่าการฝึกโยคะเป็นวิธีการ
ควบคุมจิตใจให้สงบ ทำให้เลือดลม หรือพลังงาน ไหลเวียนไปได้ทั่วร่างกายโดยไม่ติดขัด
เพื่อการเข้าใจถึงตนเองอย่างแท้จริง และมีเป้าหมายเพื่อยกระดับจิตใจของตนให้สูงขึ้น
กระบวนการฝึกโยคะเพื่อทำให้จิตใจสงบลงนั้นได้รับการจัดระบบไว้ 8 ขั้นตอนหรือที่เรียกว่า
วิถีทั้งแปดซึ่งประกอบไปด้วย


1. ยะมะ หรือ Moral discipline (Yama)
คือศีลธรรมและจริยธรรม ที่จะช่วยให้คนอยู่ในสังคมได้อย่างเป็นสุข เป็นสังคมที่ช่วยเหลือ
ซึ่งกันและกัน ไม่เบียดเบียนกันซึ่งมีองค์ประกอบที่สำคัญคือ

2. นิยะมะ Self-restraint (Niyama) หรือความมีวิถีแห่งตนได้แก่

3. อาสนะ Posture (Asana)
 หมายถึงท่าในการฝึกโยคะ เป็นท่าสำหรับ
การบริหารร่างกาย  ฝึกยืดกล้ามเนื้อกระตุ้น
ให้การทำงานประสาทและต่อมต่างๆ

4. พรานายะมะ Breath control (Prãnãyãma)
เป็นการฝึกกำหนดลมหายใจโดยเป็นการฝึกการ
หายใจเข้า การหายใจออก และการกลั้นหายใจ

5. พรายาหาระ Sensory inhibition (Pratyãhãra)
หมายถึงการควบคุมความรู้สึกต่าง รู้สึกอยากได้
รู้สึกโกรธ เมื่อจิตใจไม่ติดยึดกับ วัตถุหรือ อารมณ์
ก็ทำให้จิตใจผู้นั้นบริสุทธิ์และมีพลังงานในการคิดหรือทำดี

6. ธารนะ Concentration (Dhãranã)
คือความมีสมาธิจดจ่อในสิ่งที่กระทำอยู่ เมื่อกายอยู่ในท่าโยคะ ให้จิตใจสนใจแต่เรื่องลมหายใจ ไม่คิดเรื่องอื่น

7. ธยานะ Meditation (Dhyãna)
คือการที่จิตใจที่เพ่งอย่างต่อเนื่องจนเกิดสมาธิ ไม่ว่าจะเปลี่ยนท่าโยคะไปท่าใด ผู้ฝึกก็ยังมี
จิตใจไม่วอกแวก หากฝึกถึงขั้นนี้ร่างกายจะรู้สึกเบาสบาย มั่นคง จิตใจแจ่มใส

8. สมาธิหรือฌาณ Ecstasy (Samãdhi)
เป็นเป้าหมายสูงสุดของการฝึกโยคะ ทางพุทธเรียกฌาณ ร่างกายจิตใจอยู่ในสภาวะพัก
มีความสงบนิ่งสมดุล ผู้ฝึกจะมีสติและรู้ตัวอยู่ตลอดเวลา เป้าหมายของการฝึกโยคะ Rãja-Yoga
คือการปลดปล่อยตัวเองจากโลภ โกรธ หลงและมีสมาธิ